هرکدام از سخنرانی‌های الهام بخش و اثرگذار، یک کلاس درس عینی برای آشنایی با تکنیک‌های سخنرانی است. در ادامه این نوشتار، برخی از نکات سخنرانی  « رهبران چگونه الهام می بخشند » می‌آید.

 

سخنران با یک سوال، که همان مشکلی است که می خواهد در مورد آن حرف بزند، شروع می کند. سپس، چند مثال ملموس بیان می کند و با طرح سوالاتی در مورد اپل، لوترکینگ و برادران رایت، انتظار در مخاطب ایجاد می کند. بعد از آن، پاسخ را بیان می کند و در ادامه سخنرانی، با توضیحاتی که ارائه می کند و مثال هایی که می آورد، مطلب را برای مخاطب باورپذیر می کند.

 

جالب آنکه اول از دلایل حسی برای اثبات نظریه خود استفاده می کند، پس از آن به سراغ دلیل علمی می رود (آنجایی که می گوید این مساله ریشه در بیولوژی ما دارد). سخنران دقیقا همان روشی را در پیش گرفته که سعی می کند به ما منتقل کند.

 

سایمون سینک در این سخنرانی به خوبی تکنیک #تکرار را به کار گرفته است. پیام اصلی را چندین و چند بار در قالب یک جمله به یادماندنی تکرار می کند تا کاملا در ذهن مخاطب رسوب کند. در پایان هم، به زیبایی به پیام اصلی باز می گردد (کسانی برای ما الهام بخش هستند که با چرا شروع می کنند).

 

یکی از آموزنده ترین بخش های این سخنرانی، توضیح به اندازه، نه کم و نه زیاد، برای مطالبی است که بیان می شود. برای هر مطلبی که می گوید، یک #شاهد می آورد تا آن را باورپذیر کند؛ ولی اضافه گویی نمی کند. این مطلب را در سرتاسر سخنرانی می توان مشاهده کرد. مثلا در مورد برادران رایت، وقتی می خواهد بگوید فرمول موفقیت را نداشتند، هر کدام از عوامل را با یک جمله توضیح می دهد:

پول نداشتند… هزینه از کارگاه تعمیر دوچرخه تامین می شد.

افراد مناسب را نداشتند… هیچکدام تحصیلات دانشگاهی نداشتند

حمایت نمی شدند… نیویورک تایمز به دنبال آنها نبود، حتی روز پرواز کسی با خبر نشد.

و در مورد لنگلی می گوید:

مشکل پول نبود… از دپارتمان دفاع بودجه گرفته بود.

مشکل افراد نبود… چون دانشگاهی بود، با مغزهای بزرگ زمان خود در ارتباط بود.

مشکل حمایت نبود… همه از او حمایت می کردند و نیویورک تایمز به دنبال او بود.

همچنین وقتی می گوید “لنگلی به خاطر پول و شهرت کار می کرد” توضیح می دهد “روزی که برادران رایت موفق شدند، او دست از کار کشید”؛ یا وقتی می گوید “آنها از دل و جان کار می کردند” توضیح می دهد “پنج سری از قطعات هواپیما را با خود حمل می کردند”.

 

در این سخنرانی نکات آموزنده بسیار وجود دارد. از زبان بدن گرفته (مثلا آنجا که سخنران رو به جلو خم می شود یا حرکت های دست) تا تون صدا (بالا و پایین رفتن صدا و کم و زیاد کردن سرعت) و داستان گویی در سراسر سخنرانی (موفقیت و شکست افراد و شرکت های مختلف) و استفاده مناسب از سکوت برای جلب توجه (مثل آنجا که می گوید: چند نفر به خاطر لوترکینگ آمده بودند… صفر)

 

حتی یک ارائه جدی نیز به کمی طنز نیاز دارد؛ مانند جمله ای که در هنگام توصیف قانون انتشار نوآوری در مورد دسته آخر بیان می کند.

 

قانون #عدد_سه آنقدر جا افتاده و مقبول است که حتی وقتی سخنران می خواهد روش اشتباه تبلیغ را بگوید، سه مزیت برای محصولات اپل نام می برد.

 

اگر حرف تازه ای دارید بهتر است برای عموم مخاطبین کاربرد داشته باشد؛ از همین روست که سایمون سینک می گوید “مستقل از صنعتی که در آن کار می کنند، مستقل از اندازه شان، همه از این الگو پیروی می کنند”.

 

یکی از نکات جالب توجه این سخنرانی، استفاده از ساده ترین ابزار ممکن (یک بورد و یک ماژیک به جای اسلاید) برای انتقال پیام است و این انتقال پیام به بهترین و اثرگذارترین شکل ممکن انجام می شود. اگر از تخته استفاده می کنید، آنچه روی تخته می کشید و ترتیب کشیدن اهمیت دارد.

 

 

آفریقا؛ این کلمه چه تصویری برای شما تداعی می‌کند؟ آن را چگونه جایی می‌دانید؟ این سخنرانی را از یک نویسنده افریقایی ببینید تا متوجه شوید وقتی فقط از یک کانال مطلبی را دریافت می‌کنید، چقدر می‌تواند برداشت‌هایتان ناقص و اشتباه باشد.

 

سخنران ابتدا به #بیان_مشکل می‌پردازد؛ او نمونه‌هایی از خطر یک داستان تنها را بیان می‌کند و آن را با #داستان_شخصی از اشتباه خودش و دیگران همراه می‌سازد. او نتیجه‌گیری می‌کند که برای رفع مشکل، شما باید داستان‌های متفاوتی از یک موضوع بشنوید/تعریف کنید. سپس داستان قاتل امریکایی را به عنوان #مثال ذکر می‌کند و می‌گوید اینکه ما نتیجه نمی‌گیریم همه جوانان امریکایی قاتل هستند به خاطر این است که داستان‌های زیادی از آن شنیده‌ایم.

 

در ادامه، خودش در همین راه قدم می‌گذارد و برای اینکه نگاه مخاطب را نسبت به افریقا تغییر دهد نمونه‌هایی از داستان‌های متفاوت افریقایی ذکر می‌کند. اگر هدف سخنران ترسیم تصویر جدیدی از افریقا باشد، به خوبی این کار را انجام داده است. با شنیدن این سخنرانی، ما هم می‌فهمیم که چرا تصور اشتباه یا ناقصی از افریقا داریم هم تصویر جدید را به دست می‌آوریم.

 

اگر #داستان های ابتدای سخنرانی نبود، انتهای سخنرانی خسته‌کننده می‌شد؛ هنگامی که حرف سختی می‌خواهید بیان کنید لازم است قبل از آن، فضا را آماده کنید.

 

در پایان، آرمانشهر خود را توصیف می‌کند؛ می‌گوید بهشت وقتی است که فقط یک داستان نداشته باشیم؛ و چون داستان‌ها مهم هستند، از راه‌اندازی کمپ داستان نویسی توسط خودش سخن می‌گوید.

 

فایل صوتی تحلیل سخنرانی

 

چندی پیش تحقیقی کرده بودم در مورد استفاده از ابزارهای فیزیکی در سخنرانی؛ نمونه‌اش لاشه موشکی که در دست نتانیاهو بود و به واسطه آن علیه ایران صحبت و توجه رسانه‌ها را جلب کرد. استفاده از ابزار فیزیکی برای جلب توجه، برای انتقال احساس، برای یاد دادن و برای خلق لحظه درام در ارائه مفید است. نمونه بارز استفاده از ابزار، ارائه آقای روزلینگ با موضوع رشد جمعیت جهان است: جعبه به جعبه؛ همان‌طور که خودش می‌گوید در این سخنرانی نسبت به سخنرانی‌های قبلی‌اش (که همگی حیرت‌انگیز هستند) پیشرفت کرده و از ابزارهای آنالوگ استفاده می‌کند!

 

آقای روزلینگ در ابتدا با بیان یک خاطره یک جمله‌ای از دوران مدرسه خود، در پی جلب توجه مخاطب و رساندن این پیام حیرت‌انگیز است که جمعیت دنیا رشد بسیار سریعی داشته است. سپس مشکلی که وجود دارد را بیان می‌کند: اینکه دنیا تغییر کرده ولی هنوز همان ذهنیت سابق پابرجاست. در جای دیگری از صحبت‌های خود نیز وقتی به مشکل وجود فقر می‌پردازد، توضیح می‌دهد که این مساله چگونه به من و شمای مخاطب مربوط می‌شود: اینکه وجود فقر موجب ادامه رشد بی‌حد و اندازه جمعیت دنیا خواهد شد.

 

مانند بسیاری از سخنرانی‌های اثرگذاری دیگر، در انتها آرمانشهر توصیف می‌شود؛ جایی که فناوری‌های سبز و مدیریت درست و بهبود نرخ زنده ماندن همگی کمک می‌کنند تا دنیای بهتری داشته باشیم.

 

اما وجه تمایز این سخنرانی آقای روزلینگ با ارائه‌های قبلی‌اش در تد و با بسیاری از سخنرانی‌های دیگر، استفاده به جا و درست از ابزارهای فیزیکی (به قول خودش آنالوگ) است. او جمعیت را با جعبه‌ها نشان می‌دهد، امکانات در اختیار اقشار مختلف مردم را با دمپایی و دوچرخه و ماشین و هواپیما نشان می‌دهد و شکاف طبقاتی را با فاصله‌ای که بین جعبه‌ها ایجاد کرده به نمایش می‌گذارد.

 

تمام حرکات این ارائه، از قبل فکر شده و برنامه‌ریزی شده و ساختار ارائه به خوبی طراحی شده است: فاصله جعبه‌های خیلی فقیر و خیلی غنی در ابتدای صحبت، به گونه‌ای است که چند لحظه بعد بتواند دسته جدیدی میان آن‌ها ایجاد کند؛ همینطور وقتی در انتهای سخنرانی به جعبه آبی به عنوان زیربنای دنیای جدید اشاره می‌کند می‌توان برنامه‌ریزی شده بودن تمام حرکات را متوجه شد.

 

در دقیقه ۹:۲۰ وقتی می‌خواهد نظم جعبه‌ها را تغییر دهد، از دسته اول جعبه را مستقیما به دسته آخر منتقل نمی‌کند تا سه دسته سه‌تایی به وجود بیاید؛ او ابتدا از دسته دوم به دسته سوم و بعد از دسته اول به دسته دوم جعبه‌ها را منتقل می‌کند تا نشان دهد تمام حرکاتی که انجام می‌شود دارای معنی و پیام مشخص است.

 

از دیگر نکات سخنرانی این است که آقای روزلینگ آنچه می‌گوید را نشان می‌دهد و اجرا می‌کند: وقتی می‌گوید فاصله بیشتر شده ولی شکافی نیست و دنیا پیوسته است؛ همینطور وقتی می‌گوید رشد آْبی ۲ تا ۳ درصد و رشد چین ۷ تا ۸ درصد است؛ وقتی می‌گوید دو میلیارد جمعیت فقیر آیا پیشرفت خواهند کرد؟

 

فایل صوتی تحلیل سخنرانی